محمد عباس ، مفتى 1224 ه ق / 1809 م 1306 ه ق / 1889 م العلامة المطلق آية اللّه مفتى سيد محمد عباس بن سيد على اكبر جزائرى شوشترى در ماه ربيع الاول 1224 ه ق / 8 مارس 1809 م در لكنهو متولد شد . جد بزرگوارش سيد نعمت اللّه جزايرى بود كه فرزندانش در دكن و لكنهو سكونت گزيدند . مولانا مفتى محمد عباس از علماى شبه قارهء هند بود و از لحاظ علمى مقام والايى داشت ، چرا كه در فراگيرى علوم از قدرت و نيروى فوق‌العاده‌اى برخوردار بود . وى از كودكى به تحصيل علم پرداخت و از لهو و لعب متنفر بود ، زبان فارسى را نزد پدرش ياد گرفت و فقه و اصول و كلام و حديث و علوم معقول را در محضر سيد حسين و سيد العلماء آموخت و بعلاوه مدت هجده سال در خدمت مولوى عبد القدوس و عبد القوى درس خواند و نبوغ و استعدادهاى ذاتى خود را به منصهء ظهور رساند . در سن دوازده‌سالگى كتاب « بنياد اعتقاد » ( منظومهء مشهور ) و در چهارده‌سالگى مثنوى « من و سلوى » كه نشانهء عظمت و ذكاوت و شايستگى و بلندى فكر اوست ، نوشت . وى به زبان عربى تسلط كامل داشت . در مجلسى كه سيد العلماء به علت كسالت نتوانست سخنرانى كند و در آن مجلس عظيم كسى كه جز او جرأت سخنرانى نداشت از مفتى درخواست شد كه لب به سخن بگشايد . وى پس از كسب اجازه بالاى منبر رفت و بعد از چند لحظه سكوت و تفكر چنان خطبه‌اى ايراد كرد كه همهء حاضران مجلس در شگفت ماندند و صداى شور و تحسين و درود بلند شد و پس از ختم سخنرانى ، مولانا سيد حسن او را در آغوش گرفت و به او آفرين گفت . مولانا محمد عباس به خاطر تيزهوشى و حضور ذهنش مورد احترام استادان خود بود ، تا آنجا كه علماى بزرگ كشور مانند سلطان العلماء مولانا سيد محمد و سيد العلماء مولانا سيد حسين او را از فرزندان خود عزيزتر داشتند . مفتى محمد عباس در « اوراق الذهب » و « ديوان رطب العرب » مديحه‌سراييهاى فراوان كرده و آن دو بزرگوار را تحت تأثير قرار داده است به‌طورى كه وسائل تقرب او را در نزد امرا و سلاطين فراهم آوردند . از كارهاى مهم مفتى ، نوشتن تفسير « روائح القرآن » است و در مورد حديث ، كتاب « منابر الاسلام » را نوشت و در فقه « شريعت غرّا » و « حاشيهء شرح لمعه » را تحرير كرد و مىتوان گفت كه در تمام علوم كتابهاى مفصل و مختصر را به رشتهء تحرير درآورده است و با خواندن